Composteren is leuk, fermenteren is beter

Al twee jaar zijn ze bezig het product in Nederland te promoten. Maar pas de laatste maanden beginnen ze een beetje succes te boeken met het van oorsprong Japanse systeem om keukenafval te verwerken tot bodemverbeteraar. "Nederland begint de Bokashi-emmer te ontdekken", vertelt Rinie Pen van EM Agriton in het Friese Noordwolde.

Tot voor kort had nog bijna niemand in Nederland ooit van het fenomeen bokashi gehoord. En ook nu nog leidt het noemen van dat woord niet direct tot een geanimeerd gesprek bij de kapper. Toch zijn de Japanse bodemverbeteraar – en het systeem om die zelf thuis te maken - onmiskenbaar aan een opmars bezig. "We merken dat aan het aantal aanmeldingen voor onze nieuwsbrief en het aantal verkopen bij onze dealers", aldus Pen. EM Agriton heeft een licentie om het Bokashi-systeem te produceren en te verkopen. Het bedrijf, dat 'duurzame bodemvruchtbaarheid' nastreeft, maakt ook andere bodemverbeterende producten voor de landbouw.

De toenemende populariteit van de Bokashi-emmer is niet zo vreemd: voor een groeiende groep mensen wordt duurzaamheid een steeds belangrijker thema. En voor die groep is de Bokashi-keukenemmer een tot de verbeelding sprekend systeem. In de emmer kan al het organische keukenafval van een huishouden worden verzameld: bloemkoolbladeren, uienschillen, maar ook bijvoorbeeld kippenbotjes of restjes spaghetti. Over een laagje afval wordt een handje zogeheten Bokashi-starter gestrooid. Dat zijn tarwezemelen geënt met 'goede' micro-organismen, zoals schimmels, bacteriën en gisten. Zij zorgen ervoor dat het afval niet composteert, maar fermenteert. Wanneer de emmer vol is, moet hij nog een paar weken blijven staan. Daarna kan de inhoud in de grond worden ingegraven – bijvoorbeeld in de (moes)tuin.

CO2 en methaangas
"Fermenteren is voor de bodem een veel beter proces dan composteren", vertelt Estella Franssen van educatief natuur- en milieucentrum De Ulebelt in Deventer. "Wanneer je keukenafval op een composthoop of in een compostvat gooit, gaat het rotten. Daarbij gaat organisch materiaal verloren. Bovendien komt bij composteren CO2 en methaangas vrij. Bij fermentatie blijft al het organische materiaal behouden en voeg je er zelf nog micro-organismen aan toe. Gefermenteerd keukenafval verrijkt de bodem op een manier waar composteren niets bij is."

Dat is volgens Franssen hard nodig ook. "De grond in Nederland is arm, er zitten veel te weinig micro-organismen in. Daardoor is bijvoorbeeld de voedingswaarde van onze groente de afgelopen decennia dramatisch afgenomen. Het wordt hoog tijd dat we daar iets aan doen."

Franssen merkte het potentieel van de Bokashi-keukenemmer dit voorjaar. De Ulebelt organiseerde toen in opdracht van de gemeente Deventer een actie om thuiscomposteren te promoten. Dat gebeurde in het kader van het project Afval Apart, waarmee Deventer de hoeveelheid restafval die per inwoner wordt opgehaald, de komende jaren met tientallen kilo's wil verminderen. "Mensen konden bij ons, met subsidie van de gemeente, compostvaten aanschaffen", legt Franssen uit. Omdat zij de Bokashi-emmer al kende, had ze ook die in de kortingsactie opgenomen. "Dat liep onverwacht goed; we hebben 116 Bokashi-systemen verkocht."

Ze denkt wel te weten hoe dat komt. "Veel mensen willen best wat doen op het gebied van afvalscheiding. Maar ze zijn huiverig om met compostvaten te beginnen, omdat ze bang zijn voor stank. Daar zit een heel groot voordeel van de Bokashi-emmer: die stinkt niet. Want er is geen rottingsproces."

Grote steden
Met het Bokashi-systeem kunnen gemeenten volgens Franssen een hele nieuwe groep mensen interesseren voor afvalscheiding. "Het systeem biedt bijvoorbeeld ook mogelijkheden voor gebieden met veel hoogbouw, zoals grote steden." De Ulebelt gaat daar later dit jaar mee experimenteren. Er wordt nog nagedacht over plaatsen waar flatbewoners hun emmers zouden kunnen legen. "We zouden een container kunnen neerzetten, of afspraken maken met boeren", denkt Franssen hardop.

Zulke afspraken heeft André Sools, die het systeem in Tilburg gebruikt, op eigen initiatief al gemaakt. Sools is eigenaar van natuurvoedingswinkel De Paardebloem. In een Bokashi-container van 240 liter verzamelt hij al het groente- en fruitafval uit zijn winkel, maar ook vlees en vis die over de datum zijn. "Een medewerker van mij heeft een volkstuin; daar kan de Bokashi naartoe", vertelt Sools. "En als het te veel wordt voor één tuin, kunnen andere deelnemers in het volkstuinencomplex er gebruik van maken."

Sools is enthousiast over het Bokashi-systeem. "Vroeger gebruikte ik de GFT-container van de gemeente. Maar die wordt maar één keer per week leeggemaakt. Op warme dagen zat ik altijd met die walmende kliko, waar vliegen op af kwamen. Ik moest hem elke keer schoonspuiten. Nu maak ik met mijn GFT-afval de grond gezonder, zodat daar weer nieuwe gewassen op kunnen groeien. De cirkel is rond."

Gepubliceerd op www.duurzaamnieuws.nl op 8 juni 2008

Naar een wereld zonder afval

Wiegtotwieg.nl is een website over duurzame producten. De titel is ontleend aan het boek Cradle to cradle. Daarin wordt een wereld zonder afval beschreven. Zo’n wereld is mogelijk als we maar slim ontwerpen! Meer lezen