Column - Klimaatzonde

Op mijn bureau ligt al een week de groenbijlage van de Volkskrant, van vorig weekend. Waarin, onder anderen, prominente Nederlanders die een rol spelen in het klimaatdebat werden gevraagd naar hun 'kleine klimaatzonde'. Altijd leuk, natuurlijk, om mensen die ons vertellen hoe het moet, zelf de maat te nemen. Want ook zij doen vanzelfsprekend wel eens iets wat eigenlijk niet goed is. En daar kunnen wij, die vaak geen haar beter zijn, dan fijn schande van spreken.

Liesbeth van Tongeren vindt zulke stukjes om die reden dan ook eigenlijk 'stomvervelend, destructief voor de klimaatdiscussie'. Ze heeft natuurlijk gelijk dat de klimaatwinst die zij boekt door haar werk als Greenpeace-directeur, vele malen groter is dan wat er eventueel verloren gaat door niet zo duurzaam gedrag bij haar thuis.

En toch zijn zulke interviews wel degelijk nuttig. Ze leggen namelijk feilloos de vinger op de zere plek. Ze tonen aan dat niemand wérkelijk zijn levenswijze wil veranderen. Ook niet de mensen die voorop lopen, die het onderwerp zelf op de agenda hebben gezet, die door hun positie weten hoe urgent de kwestie is. Er is altijd wel een argument voorhanden waarmee bepaald gedrag tóch acceptabel wordt. 'Ja, ik koop veel kleren, maar ik moet er voor mijn werk nu eenmaal representatief uitzien.' 'Ja, ik neem dagelijks een kruidenbad, maar ik ben astmapatiënt.' 'Ja, ik ga privé met het vliegtuig op vakantie, maar andere culturen leren je dat je ook gelukkig kan zijn met minder.' De boodschap is keer op keer: ik wil best iets doen voor het milieu, maar het moet wel leuk blijven.

Daar zit het probleem. Want wat nu als bepaalde onderdelen van dat 'leuk' in een duurzame samenleving gewoon niet houdbaar zijn? Als het vele vliegen – en sowieso reizen – dat we doen, gewoon te veel CO2-uitstoot veroorzaakt? Als katoenboeren er met verantwoorde productiemethoden gewoon niet in slagen om voldoende katoen te leveren voor de bergen representatieve kleren die wij willen aanschaffen? Als de zoetwatervoorraad op de wereld het gewoon niet zou trekken als we allemáál elke dag in bad gingen?

Zouden er dan geen mensen moeten zijn die zeiden: dan kunnen we zo dus niet leven. Dan moeten we het dus – ook privé – anders organiseren. En zouden dat dan niet juist de mensen moeten zijn die voorop lopen? Zou Jacqueline Cramer, wier 'kleine klimaatzonde' bleek te zijn dat ze vier keer per jaar naar haar moeder in Zuid-Spanje vliegt, niet moeten zeggen: 'Het allerliefste zou ik vier keer per jaar naar mijn moeder in Zuid-Spanje vliegen, maar dat kan ik echt niet maken, dus doe ik het niet.'

Zolang zelfs de minister van Milieu dat niet zegt, kun je van andere mensen, die minder goed op de hoogte zijn van milieu- en klimaatproblemen, niet verwachten dat zij zichzelf wel zulke beperkingen opleggen. Zolang prominente betrokkenen hun privé-levensstijl niet willen veranderen, blijft écht duurzaam leven iets voor goedbedoelende sufferds in de marge – toch weer die mensen met geitenwollen sokken dus.

Ook gepubliceerd op www.duurzaamnieuws.nl op 3 november 2009

Naar een wereld zonder afval

Wiegtotwieg.nl is een website over duurzame producten. De titel is ontleend aan het boek Cradle to cradle. Daarin wordt een wereld zonder afval beschreven. Zo’n wereld is mogelijk als we maar slim ontwerpen! Meer lezen