Bouwers staan plotseling open voor aardehuizen

Of ze in grotere aantallen geschikt zijn als woonhuizen in het kleine, dichtbevolkte Nederland is twijfelachtig. Toch staan aardehuizen – zelfvoorzienende, milieuvriendelijke huizen opgetrokken uit afval - plotseling in de belangstelling van gevestigde bouwers. "We willen ervaring opdoen met alternatieve bouwmethoden."

Half november wordt het eerste aardehuis van de Benelux opgeleverd. Drie maanden is er dan gebouwd aan het ecohuis in Zwolle, dat dienst gaat doen als theehuis. Duizend oude autobanden vol met zand vormen de ruggengraat van het bouwwerk. Maar in de muren, die zijn dichtgesmeerd met leem en klei, zijn ook talloze lege flessen en blikjes verwerkt. "Ingezameld hier in de buurt", vertelt projectmanager Hans Bijkerk. "Alleen het hout voor de pui hebben we gekocht. Maar als we meer tijd hadden genomen voor het inzamelen, hadden we ook sloophout kunnen gebruiken. Dat was nog duurzamer geweest."

Hobbits
Duurzaam is hét woord om een aardehuis te omschrijven. De bouwwerken – internationaal bekend als earthships, een vinding van de Amerikaanse architect Michael Reynolds – zijn voor het grootste deel opgetrokken uit lokaal aanwezige grondstoffen en hergebruikte materialen. Ze worden met relatief eenvoudige technieken neergezet en zorgen zowel tijdens de bouw als daarna voor minimale milieubelasting. Ze benutten de zon om aan de energiebehoefte van de bewoners te voldoen, en de regen om het nodige water te leveren. Een aardehuis is dus niet aangesloten op waterleiding of riool en heeft geen elektriciteits- en gasmeter.

Tot voor kort strandden plannen voor aardehuizen in Nederland op "politieke dovemansoren", zegt Theo Lalleman. Hij is oprichter van de Stichting Owaze, die zich ten doel stelt de techniek van Reynolds toe te passen bij huizenbouw in de Benelux. "We werden behandeld alsof we hobbits waren." Maar sinds de inconvenient truth van Al Gore is ook bij gevestigde partijen de aandacht voor de zeer klimaatvriendelijke huizen toegenomen. Het theehuis in Zwolle is een project van woningcorporatie SWZ, in samenwerking met ROC Landstede en de gemeente Zwolle. En sinds SWZ aan het bouwen is, wordt Lalleman "bijna dagelijks" door andere woningcorporaties gebeld voor informatie over aardehuizen.

In hoeverre zijn deze huizen, die relatief veel plaats innemen met hun enkele woonlaag en de ruimte die ze nodig hebben voor onder meer waterzuiveringssystemen, eigenlijk een serieuze optie in het kleine, dichtbevolkte Nederland? "Ik zie hier niet een heel complex met earthships verrijzen", geeft Bijkerk toe. Voor SWZ is het theehuis vooral bedoeld om ervaring op te doen met alternatieve bouwmethoden. "Er zitten prikkelende systemen in dit gebouw. Daar willen we lering uit trekken voor andere bouwprojecten."

Ook Lalleman ziet Nederland in de toekomst niet vol staan met aardehuizen. "Zeker het westen niet; daar is de grondwaterspiegel hoog, waardoor je moet gaan heien." Dat kan overigens wel, benadrukt hij. Net zo goed als er technieken zijn om aardehuizen met meer verdiepingen te bouwen. "Maar ik denk dat earthships vooral zullen doorbreken in streken waar de natuurlijke omstandigheden gunstiger zijn." Dat zijn hoger gelegen, heuvelachtige gebieden.

Enorm gemotiveerd
Oost-Nederland is al een stuk geschikter. Volgende aardehuizen in ons land zullen dan ook daar verrijzen, is de stellige overtuiging van Lalleman. Hij wijst op de plannen van de Vereniging Aardehuis Oost-Nederland, die in Deventer een wijkje met enkele tientallen aardehuizen wil bouwen. "Die mensen zijn enorm gemotiveerd en bereid om er zelf tijd en geld in te stoppen. Dat betaalt zich een keer uit."

Dat verwacht ook Paul Hendriksen, voortrekker van het Deventer project. "De tijd is zonder meer rijp." De groep laat momenteel een haalbaarheidsstudie maken door adviesbureau De Kok & Partners in Arnhem. "Zij gaan mogelijke locaties in kaart brengen", vertelt Hendriksen. Verder gaat de vereniging deze winter actief lobbyen bij de politiek in Deventer.

Want het project staat of valt met politieke wil, weet Hendriksen. "Als de gemeente de regels naar de letter wil interpreteren, dan kan het moeilijk worden. Officieel mag je bijvoorbeeld niet bouwen met afval, en is een aansluiting op waterleiding en riolering verplicht." Zelf verwacht Hendriksen niet dat Deventer zich zo formeel zal opstellen. "Deze wijk wordt een paradepaardje op het gebied van zelfvoorzienend en milieubewust bouwen. Ik denk niet dat de gemeente de kans om zo'n paradepaardje binnen te halen, wil laten schieten."

Gepubliceerd op www.duurzaamnieuws.nl op 5 november 2008

Naar een wereld zonder afval

Wiegtotwieg.nl is een website over duurzame producten. De titel is ontleend aan het boek Cradle to cradle. Daarin wordt een wereld zonder afval beschreven. Zo’n wereld is mogelijk als we maar slim ontwerpen! Meer lezen